Tussenproduct 3 week 7
Inzicht als cadeau aan mezelf
Door: Dean Lemans
Plaats: Uden (gemeente Maashorst)
Opdrachtgever: School? Gerjan? Yuverta? Overheid? (WIP)
Samenvatting TP-1 en TP-2
Leefomgeving die ik heb onderzocht
Mijn leefomgeving is Uden, in de gemeente Maashorst. Ik woon met 3 mensen en 1 hond in een huurwoning met tuin, in een drop. In het drop uden is 1 centrum(sommige dorpen hebben meerdere centrums). In een stad wonen veel mensen dicht bij elkaar. Op het platteland is meer ruimte, maar liggen winkels en voorzieningen verder weg.
Ecologische waarden (natuur en milieu)
- Het kleine park in mijn buurt, waar ik vaak met mijn hond loop.
- Afval scheiden en recyclen (rest, GFT, papier, plastic, glas).
- Owns huishouden maakt ongeveer 1257 kg afval per jaar.
Sociale waarden (welzijn)
- De grote kerk, waar mensen bidden en hun doden verwerken.
- Het Udens College, waar mensen naar school gaan.
- Het park, waar ik andere mensen tegenkom.
Economische waarden (welvaart)
- De Jumbo tegenover het park, waar ik mijn eten koop.
- Bij de gemeente betaal je voor de hoeveelheid restafval, dus scheiden loont.
- Het onderhoud van gebouwen en het park kost geld.
De relaties tussen de waarden
Alles hangt aan elkaar. Het park zorgt voor een fijne buurt, een fijne buurt zorgt voor winkels en werk, en met dat geld kan de natuur schoon blijven. Als 1 ding wegvalt, merken de andere dat ook.
Voorbeeld: als het Udens College ontploft (economisch), kunnen mensen geen opleiding voor een baan doen. Daardoor hebben ze minder geld en kopen ze minder. Supermarkten verdienen dan minder, hebben minder personeel nodig en mensen raken hun baan kwijt. Mensen gaan minder uit en zien elkaar minder (sociaal). De gemeente krijgt minder belastinggeld en kan het park minder goed schoonhouden en onderhouden (ecologisch). Het park wordt vies, mensen gaan er minder heen en de buurt wordt minder fijn. Zo wordt alles slechter door slechts 1 ding.
1 mogelijke viewpoint tussen de 3 waardes
Economisch (school, werk, geld) | v Sociaal (elkaar zien, fijne buurt) | v Ecologisch (schoon park, natuur) | v terug naar Economisch (fijne buurt = winkels en werk)
Onderzoek: kijken naar mijn leefomgeving
Bedenk een situatie waarbij de balans tussen de drie waarden beter kan.
Situatie: het afval bij owns thuis. Een groot deel van het groenafval ging bij het restafval, omdat we geen zin hadden om naar de kliko te lopen.
- Welke waarde is sterk aanwezig?
Sociaal en ecologisch. Er is een park, mensen komen elkaar tegen, en de gemeente heeft een goed scheidingssysteem. - Welke waarde kan worden versterkt?
Economisch en ecologisch bij owns thuis. Groen in het restafval kost geld en is slecht voor het milieu. - Waar zie ik kansen voor verbetering?
Groenafval apart houden, zelf compost maken en spullen hergebruiken. - Hoe kan 1 actie bijdragen aan meerdere waarden tegelijk?
Als we groenafval apart houden en hergebruiken, kost het minder, is het beter voor het milieu en doen we het samen als huishouden.
Actie
Ik heb mijn afvalstroom thuis verbeterd met de Drie R’en (Reduce, Reuse, Recycle).
- Extra prullenbak binnen voor groenafval (Reduce en Recycle)
- Eigen compost maken van groenafval in een bak buiten, met zand erbij (Recycle)
- Klein groenafval (thee, koffieresten) in de grond van de binnenplanten begraven of in de gieter doen (Reuse)
- Afgekeurd / oud glas opgehaald en hergebruikt via Marktplaats en glazen potten hergebruiken (Reuse)
Mijn Bijdrage per waarde
- Ecologisch: minder groen in het restafval, meer gescheiden en gecomposteerd. Groenafval wordt voeding voor de tuin en de planten.
- Sociaal: we doen het samen als huishouden, en het is makkelijker gemaakt voor iedereen thuis. Via Marktplaats had ik contact met iemand uit de buurt.
- Economisch: minder restafval betekent minder kosten. Gratis glas en eigen compost betekent minder geld uitgeven aan nieuwe spullen.
Product: wat ik heb gedaan
Wat heb ik gedaan?
Ik heb 1 extra prullenbak geplaatst voor groenafval. Ik ben compost gaan maken in 1 bak buiten. Theeen koffieresten begraaf ik in de planten of doe ik in de gieter. Ik heb gratis afgekeurd glas opgehaald via Marktplaats.
Waarom heb ik hiervoor gekozen?
Uit mijn onderzoek bleek dat we veel groen bij het restafval gooiden. De gemeente laat je betalen voor restafval en gescheiden afval is goedkoper. Met kleine veranderingen kan ik dus geld besparen en iets goeds doen voor mijn leefomgeving.
Bewijsmateriaal
- Foto’s van de prullenbak, de compost, het groenafval en de glaspotten (zie TP-1).
- De uitslag van de afvalcalculator van LangMee (1257 kg per jaar).
- Bronnen van de gemeente Maashorst (zie TP-1).
Wat ging goed?
- De extra prullenbak werkt: we hoeven niet meer naar de kliko te lopen en scheiden daardoor meer groen.
- Het was makkelijk om te starten, want het kostte bijna niks.
- Het glas was gratis.
Wat zou ik verbeteren?
- Compost maken in een goede compostbak, want mijn method is niet de meest efficiënte.
- Meer afval voorkomen (Reduce), bijvoorbeeld minder losse pakketjes bestellen en statiegeldflessen gebruiken.
- Bijhouden hoeveel restafval we weggooien, zodat ik kan zien hoeveel geld het scheelt.
Effect van mijn actie
Mijn gedrag was: groen bij het restafval gooien omdat ik geen zin had om naar de kliko te lopen. Dat was slecht voor het milieu, omdat restafval vaak verbrand wordt, en het kostte geld, omdat je betaalt voor restafval.
Door mijn actie komt er minder groen in het restafval. Daardoor is het beter voor het milieu (ecologisch), kost het minder (economisch) en doen we het samen thuis (sociaal).
Tips
Voor mezelf
- De prullenbak en compost blijven gebruiken en leegmaken.
- Een betere compostbak maken of kopen.
- Meer letten op Reduce: minder weggooien en minder kopen.
Voor anderen
- Zet een extra prullenbak voor groen binnen, dan scheid je vanzelf meer.
- Begin klein, zoals theeen koffieresten in de planten.
- Kijk op Marktplaats voordat je iets nieuws koopt.
- Haal gratis compost op bij de gemeente (zie TP-1).
Relaties tussen de waarden
Een kleine actie raakt alle drie de waarden:
- Ecologisch: minder restafval en meer compost.
- Economisch: minder kosten en minder nieuwe spullen kopen.
- Sociaal: samen doen thuis en contact met mensen uit de buurt.
Net als bij het park, de Jumbo en het Udens College hangt alles aan elkaar. Als je 1 ding verbetert, verbetert de rest mee.
Bronnen
Bronnen van TP-1 (gemeente Maashorst, CBS, LangMee).
De opdracht
In TP-1 heb je een leefomgeving onderzocht vanuit één waarde. In TP-2 heb je ontdekt hoe ecologische, sociale en economische waarden met elkaar verbonden zijn.
In deze opdracht ga je een stap verder. Je gebruikt jouw inzichten om zelf een positieve bijdrage te leveren aan jouw leefomgeving. Je bedenkt, ontwerpt, organiseert of maakt iets waarmee je laat zien hoe de drie waarden elkaar kunnen versterken.
Het resultaat presenteer je tijdens de inspiratieavond die jullie als studenten organiseren aan het einde van de period.
Doel
Je leert om:
- inzichten uit onderzoek te vertalen naar concrete actie;
- oplossingen te bedenken die meerdere waarden tegelijk versterken;
- verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen leefomgeving;
- jouw ideeën en resultaten zichtbaar te maken voor anderen.
Succescriterium
1.1 Je kunt ecologische-, socialeen economische waarden in eigen woorden beschrijven
1.2 Je Je kunt de relatie weergeven tussen ecologische-, socialeen economische waarden
1.3 Je kunt verschillende leefomgevingen met bijbehorende kenmerken benoemen.
1.4 Je kunt de eigen leefomgeving(en) identificeren
1.5 Je kunt laten zien wat het effect is van het eigen gedrag op de leefomgeving.
Opdracht
-
Voorbereiding: Lees je TP-1 en TP-2 nog eens goed door. Maak een korte samenvatting van:
- de leefomgeving die je hebt onderzocht;
- de belangrijkste ecologische waarden;
- de belangrijkste sociale waarden;
- de belangrijkste economische waarden;
- de relaties die je hebt ontdekt tussen deze waarden.
-
Onderzoek: ijk opnieuw naar jouw leefomgeving.
Bedenk een situatie waarbij de balans tussen de drie waarden verbeterd kan worden.
Stel jezelf vragen zoals:
- Welke waarde is sterk aanwezig?
- Welke waarde kan worden versterkt?
- Waar zie ik kansen voor verbetering?
- Hoe kan één actie bijdragen aan meerdere waarden tegelijk?
-
Actie bedenken: Bedenk, ontwerp of realiseer een initiatief dat bijdraagt aan jouw leefomgeving.
Je initiatief moet zichtbaar bijdragen aan:
- ecologische waarde;
- sociale waarde;
- economische waarde.
-
Verwerk je actie en het resultaat daarvan in een product naar keuze.
Werk jouw idee uit.
Verzamel bewijsmateriaal zoals:
- foto’s;
- video’s;
- interviews;
- schetsen;
- ontwerpen;
- prototypes;
- feedback van anderen.
Beschrijf:
- wat je hebt gedaan;
- waarom je daarvoor hebt gekozen;
- wat goed ging;
- wat je zou verbeteren.
Opbrengst
Een product waarin je:
- jouw actie laat zien
- uitlegt wat het effect was
- tips geeft (voor jezelf en anderen)
Tevens geeft het inzicht in de relaties die de verschillende waardes met elkaar hebben.
Bronnen
Feedback
Studenten geven elkaar onder begeleiding van een docent feedback.
Rubric
1.1 Je kunt ecologische-, socialeen economische waarden in eigen woorden beschrijven
Beschrijving
Beschrijft alle drie de waarden in eigen woorden. Benoemt per waarde minimaal één kenmerk. Geeft per waarde een passend voorbeeld. Gebruikt de begrippen correct.
Weging: 1
1.2 Je kunt de relatie weergeven tussen ecologische-, socialeen economische waarden
Relatie
Legt verbanden tussen de drie waarden. Geeft een voorbeeld waarin de waarden elkaar beïnvloeden. Laat zien dat keuzes gevolgen hebben voor meerdere waarden. Gebruikt een schema, model of uitleg om de relaties weer te geven.
Weging: 1
1.3 Je kunt verschillende leefomgevingen met bijbehorende kenmerken benoemen
Harde eis - Kenmerken
Benoemt verschillende leefomgevingen. Beschrijft per leefomgeving kenmerken. Geeft passende voorbeelden. Maakt onderscheid tussen de verschillende leefomgevingen.
Weging: 1
1.4 Je kunt de eigen leefomgeving(en) identificeren
Identificatie
Herkent en benoemt de eigen leefomgeving. Beschrijft kenmerken van de leefomgeving. Onderbouwt waarom deze omgeving passend
Onderbouwt waarom deze omgeving passend is. Gebruikt voorbeelden uit de eigen situatie.Weging: 1
1.5 Je kunt laten zien wat het effect van het eigen gedrag is op de leefomgeving
Harde eis - Reflecteren
Benoemt eigen gedrag. Beschrijft gevolgen van dit gedrag voor de leefomgeving. Verbindt gedrag aan ecologische, sociale of economische waarden. Reflecteert op mogelijke verbeteringen.
Weging: 1